Belediyeler İçin Yapay Zekâ Kılavuzu Yayımlandı

Prof. Dr. Murat Okcu tarafından kaleme alınan çalışma, yerel yönetimlerin yapay zekâ teknolojilerini kullanırken karşılaşabilecekleri yönetsel, etik ve kurumsal konulara yönelik kapsamlı bir çerçeve sunuyor. Kılavuz, belediyelerde yapay zekâ kullanımını yalnızca teknik bir konu olarak değil; veri yönetimi, kurumsal kapasite, etik ilkeler ve vatandaş haklarıyla birlikte ele alıyor. Bu çerçevede belediyelerin yapay zekâya ne ölçüde hazır olduklarını değerlendirmelerine ve uygulamalarını yönetirken daha sistemli olmalarına yardımcı olacak pratik öneriler sunuyor.

Kılavuzun Temelini BEYAZ Projesi’nin Saha Araştırması Oluşturuyor

TÜBİTAK tarafından desteklenen “Fırsat ve Riskleriyle Geleceğe Dokunmak: Büyükşehir Belediyelerinde Yerel Politika Tasarımı ve Hizmet Sunumunda Yapay Zekâ Dönüşümü Araştırması” (BEYAZ Projesi) kapsamında elde edilen bulgulardan hareketle hazırlanan çalışmada Balıkesir, Bursa, Gaziantep, İstanbul, Kocaeli, Konya, Manisa ve Trabzon büyükşehir belediyelerinde saha araştırmaları yürütüldü. Yöneticiler ve uzmanlarla yapılan görüşmelerin yanı sıra farklı paydaşların katılımıyla toplantı ve çalıştaylar düzenlendi. Elde edilen bulgular, uluslararası kuruluşların çalışmaları ve farklı ülkelerdeki yerel yönetim örnekleriyle birlikte değerlendirildi.

Araştırma, belediyelerin yapay zekâ konusunda benzer hedeflere sahip olduğunu, ancak uygulama kapasitesi, kurumsal yapılanma ve etki değerlendirmesi bakımından farklılaştığını gösteriyor. Kılavuz da bu farklılıkları dikkate alarak belediyelerin kendi kapasite ve ihtiyaçlarına göre ilerleyebilmeleri için çeşitli öneriler sunuyor.

İlk Soru: Yapay Zekâ Gerçekten Gerekli mi?

Kılavuz, bir yapay zekâ projesine teknoloji seçimiyle başlamadan önce çözülmek istenen sorunun tanımlanması gerektiğini vurguluyor. Bu nedenle belediyelerin öncelikle “Yapay zekâ, çözmek istediğimiz kentsel sorun için gerçekten doğru ve gerekli bir çözüm mü?” sorusuna yanıt aramasını öneriyor.

Kılavuzda belediyelerin yapay zekâ kullanımını kurumsal düzeyde düzenleyebilmesi için etik ilkeler, risk sınıflandırması, algoritmik etki analizi, vatandaş hakları, üretken yapay zekâ kullanımı, yaşam döngüsü yönetimi ve tedarik süreçleri gibi başlıklara yer veriliyor.

Belediye Hizmetlerinde Yapay Zekâ: Fırsatlar ve Riskler

Kılavuz, yapay zekânın belediye hizmetlerindeki kullanımını vatandaş erişimi ve idari verimlilik, kentsel yönetim ve planlama, altyapı, sosyal hizmetler, çevresel sürdürülebilirlik ve afet yönetimi gibi alanlar üzerinden inceliyor. Fırsatların yanı sıra veri kalitesi, algoritmik önyargı, insan denetimi, mahremiyet ve dijital dışlanma gibi risklere de dikkat çekiliyor.

Kılavuz belirli bir yapay zekâ ürünü, platformu ya da ticari sistem önermek yerine şeffaflık, hesap verebilirlik, algoritmik adalet, insan denetimi, veri gizliliği ve kapsayıcılık gibi temel ilkelere odaklanıyor.

"Belediyeler İçin Yapay Zekâ Kılavuzu"na MBB Kültür Yayınları üzerinden dijital olarak erişebilirsiniz.