Bilindiği üzere belediyelerde Müdür ve hiyerarşik astı kadrolarında asaleten yapılacak yönetici atamalarında halen, 4 Temmuz 2009 tarihli ve 27278 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Ünvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik uygulanmaktadır. Bu uygulamanın başlamasına dayanak teşkil eden düzenleme ise müteaddit defalar değişikliğe konu olan, 02/02/2000 tarihli ve 23952 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İl Özel İdareleri, Belediyeler ve İl Özel İdareleri ve Belediyelerin Kurdukları Birlik, Müessese ve İşletmeler ile Bunlara Bağlı Döner Sermayeli Kuruluşlardaki Memurların Görevde Yükselme Esaslarına Dair Yönetmeliktir. Gerek bu yönetmelik hükümlerine göre gerekse genel olarak idari hukuk ilkeleri çerçevesinde istikrar bulmuş bir uygulama olarak özelliği itibariyle farklı şartlar gerektirmeyen asaleten atama işlemi yapılmış olan Müdür kadrosundaki bir kişinin başka bir Müdür kadrosuna atanabileceği açıktır.
Ancak, konu hakkında bir kanaate varmak için müfettişlik ve müfettişliğe giriş usul ve esaslarından biraz bahsedilmesi gerekir. Şöyle ki;
Mesleğe giriş ve yetişme bakımından diğer kamu teftiş kurulları müfettişleri için uygulanan ve yerleşik kural ve standart hale gelen özel yarışma ve üç yıllık yetişme döneminden sonra uygulanan yeterlik sınavlarına tabi olan belediye müfettişleri; 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili diğer mevzuat hükümleri uyarınca Büyükşehir Belediyeleri açısından Büyükşehir Belediye Başkanının görevlendirmesinden başka 5442 ve 4483 sayılı kanunlara göre Vali onayı ile Büyükşehir Belediye teşkilatı ve bağlı kuruluşlarıyla, Büyükşehir Belediye Başkanlığının yönetimi ve denetimi altındaki kişi ve birimlerin faaliyetleri ile her türlü iş ve işlemleri ve etkinlikleri ile büyükşehir belediyesi sınırları içerisindeki ilçe belediyeleri ve ilk kademe belediyeleri (5747 sayılı Kanun öncesi dönem) görevlileri hakkında araştırma, inceleme, ön inceleme (soruşturma) görevlerini yürütürler. Belediye müfettişleri; diğer belediyeler açısından da anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde yetkili mercinin görevlendirme onayına istinaden benzer görevleri ifa ederler
Teftiş Kurulu Müfettişliğine müfettiş yardımcısı olarak girilir. Teftiş Kurulu Müfettiş Yardımcılığına tayin edilebilmek için yapılacak giriş sınavını kazanmak şarttır. Giriş sınavı, yazılı ve sözlü olmak üzere iki aşamadan oluşur. Yazılı sınavda başarılı olanlar sözlü sınava çağrılır. Sözlü sınava, yazılı sınavda başarılı olan adaylardan alınacak müfettiş yardımcılığı kadrosunun yetkili idarenin sınav kurulu tarafından belirlenen katı kadar aday, başarı sırasına göre çağrılabilir. Her iki sınavda başarı gösterenler giriş sınavını başarmış sayılır. Bu giriş sınavına katılabilmek için 03.05.2002 tarihli ve 24744 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren; “Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar için Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik” hükümlerine göre “A” Grubu kadrolar için yapılan Kamu Personeli Seçme Sınavında (KPSS), bu yönetmeliğin 31 (e) maddesinde belirtilen tür KPSS taban puanını almak ve KPSS kılavuzunda ve/veya ilanlarda idarece belirtilen şartları taşıması gerekir.
Yine, 22/02/2007 tarihli ve 26442 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren; “Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik”in 12. maddesinde; “Bu yönetmeliğin ekinde yer alan norm kadro standartları cetvellerinde kendi alt gruplarında müfettiş ve mali hizmet uzmanı öngörülen kapsama dahil kurum ve kuruluşlar bu unvanlarda personel istihdam edebilirler. Bu şekilde istihdam edilecekler, en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadi ve idari bilimler fakültelerinden veya bunlara denkliği yetkili makamlarca kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki öğretim kurumlarından mezun olanlar arasından yapılacak özel yarışma sınavı sonunda mesleğe müfettiş yardımcısı ya da mali hizmetler uzman yardımcısı olarak alınırlar. En az üç yıl çalışmak ve olumlu sicil almak şartıyla açılacak yeterlik sınavına girme hakkını elde ederler. Yeterlik sınavında başarılı olanlar ilgisine göre müfettiş ya da mali hizmet uzmanı olarak atanırlar” hükmü bulunmaktadır.
05.02.2000 gün ve 23952 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren; “İl Özel İdareleri, Belediyeler ve İl Özel İdareleri ve Belediyelerin Kurdukları Birlik, Müessese ve İşletmeler İle Bunlara Bağlı Döner Sermayeli Kuruluşlardaki Memurların Görevde Yükselme Esaslarına Dair Yönetmelik” müteaddit defalar değişikliğe uğramış, nihai olarak 04.07.2009 gün ve 27278 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren; “Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Ünvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik” ile bu yönetmelik kapsamına giren kamu personelinin liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak, mahalli idarelerde görev yapan Devlet memurlarının görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esasları düzenlenmiştir. Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolar başlıklı 5. maddesinde bu yönetmeliğe tabi kadro ve ünvanlar somut olarak belirtilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 36/A-11 maddesinde sayılan kariyer meslek mensupları bu yönetmelik ve halen yürürlükte olan bu yönetmelikle mülga olan“İl Özel İdareleri, Belediyeler ve İl Özel İdareleri ve Belediyelerin Kurdukları Birlik, Müessese ve İşletmeler İle Bunlara Bağlı Döner Sermayeli Kuruluşlardaki Memurların Görevde Yükselme Esaslarına Dair Yönetmelik” hükümlerine tabi değildir. Belediye müfettişliği de 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 36/A-11 maddesinde yer alan kariyer bir meslektir.
Sonuç olarak; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 36/A-11 maddesinde yer alan kariyer bir meslek olan belediye müfettişlerinin sevk ve idaresini de yürüten biri olarak müfettiş unvan ve sıfatına haiz olmadan Teftiş Kurulu Müdürü olarak ataması yapılan işlem fiilen mümkün olsa da hukuka uyarlı bir işlem değildir. Zira bu kariyer sisteminin bozulmaması, objektif ve tarafsızlık ilkelerinin gözetilmesi bakımından Başbakanlıkça yayımlanan ve halen de yürürlükte bulunan Teftiş Kurullarının Tüzük ve Yönetmelikleri konulu 1993/12 sayılı Başbakanlık Genelgesi ile; 3056 sayılı Kanunun 281 sayılı Kararname ile değişik 20. maddesinin(a) fıkrasına göre, Başbakanlık Teftiş Kurulu Başkanlığı, “Bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla, kamu iktisadi teşebbüslerinde teftişin etkin bir şekilde yürütülmesi hususunda genel prensipleri tespit etmekle yükümlüdür” denilerek devamında bu genel prensipler; arasında “Mesleki nitelik standardı” sayılmıştır. Dolayısıyla Teftiş Kurulu Yönetmeliklerinde Teftiş Kurulu Başkanı ya da Teftiş Kurulu Müdürü’nün atanmasıyla ilgili bölümde, bunların müfettiş ünvanına haiz olanlar arasından atanacağı koşulu mutlaka vurgulanmalı ve yönetmeliklerde varsa bu ilkeye aykırı düzenlemeler, Başbakanlık Teftiş Kurulu Başkanlığının mutlaka aradığı “müfettiş olma” şartına göre yeniden düzenlenmelidir. Böylece hukuka aykırı ve tartışmalı bir takım uygulamaların önü de kesilmiş olacaktır.
Bu itibarla, Belediye Temizlik İşleri Müdürü kadrosuna asaleten ataması yapılmış olan kişinin, daha sonra yukarıda sayılan hususlar gözetilmeden 18/09/2006 tarihinde Teftiş Kurulu Müdürü olarak asaleten yapılan atamanın mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmekle beraber, idare hukukunun genel ilkeleri çerçevesinde bu atama işlemiyle bir kazanılmış hak sonucunun doğup doğmadığı hususu tartışılabilir kanısındayım. Celal ANNAK - Büyükşehir Belediye Müfettişi
Belediye Teftiş Kurulu Müdürü kadrosunda olup, Müfettiş kadrosuna atanma talebinde bulunan kişi müfettiş kadrosuna atanabilir mi? Sorusuna gelince; Mesleğe giriş ve yetişme bakımından diğer kamu teftiş kurulları müfettişleri için uygulanan ve yerleşik kural ve standart hale gelen özel yarışma ve üç yıllık yetişme döneminden sonra uygulanan yeterlik sınavlarına tabi olan belediye müfettişleri; 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili diğer mevzuat hükümleri uyarınca Büyükşehir Belediyeleri açısından Büyükşehir Belediye Başkanının görevlendirmesinden başka 5442 ve 4483 sayılı kanunlara göre Vali onayı ile Büyükşehir Belediye teşkilatı ve bağlı kuruluşlarıyla, Büyükşehir Belediye Başkanlığının yönetimi ve denetimi altındaki kişi ve birimlerin faaliyetleri ile her türlü iş ve işlemleri ve etkinlikleri ile büyükşehir belediyesi sınırları içerisindeki ilçe belediyeleri ve ilk kademe belediyeleri (5747 sayılı Kanun öncesi dönem) görevlileri hakkında araştırma, inceleme, ön inceleme (soruşturma) görevlerini yürütürler. Belediye müfettişleri; Diğer belediyeler açısından da anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde yetkili merciin görevlendirme onayına istinaden benzer görevleri ifa ederler
Başbakanlıkça yayımlanan ve halen de yürürlükte bulunan Teftiş Kurullarının Tüzük ve Yönetmelikleri konulu 1993/12 sayılı Başbakanlık Genelgesi ile; 3056 sayılı Kanunun 281 sayılı Kararname ile değişik 20. maddesinin(a) fıkrasına göre, Başbakanlık Teftiş Kurulu Başkanlığı, “Bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla, kamu iktisadi teşebbüslerinde teftişin etkin bir şekilde yürütülmesi hususunda genel prensipleri tespit etmekle yükümlüdür” denilerek devamında bu genel prensipler; arasında;denetim hizmetlerinin diğer idari hizmetlerden ayrı olarak düzenlenmesi nedeniyle bu konuya ilişkin Danıştay içtihatlarıyla, idare mahkemesi kararlarının standartlaşmış gerekçesi haline geldiğinden bahisle (Örneğin: Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu’nun 21.10.1983 Tarihli, E.1983/16. K. 1985/25, Danıştayın sırasıyla yetki açısından görev yaptıkları süreçte 5.,8.,10 ve 12. Dairesinin karaları da bu doğrultudadır.) “Mesleki nitelik standardı” öne çıkarılmıştır. Dolayısıyla müfettişliğe girişin usul ve esasları belirlenmiştir. Şöyle ki;
Teftiş Kurulu Müfettişliğine müfettiş yardımcısı olarak girilir. Teftiş Kurulu Müfettiş Yardımcılığına tayin edilebilmek için yapılacak giriş sınavını kazanmak şarttır. Giriş sınavı, yazılı ve sözlü olmak üzere iki aşamadan oluşur. Yazılı sınavda başarılı olanlar sözlü sınava çağrılır. Sözlü sınava, yazılı sınavda başarılı olan adaylardan alınacak müfettiş yardımcılığı kadrosunun yetkili idarenin sınav kurulu tarafından belirlenen katı kadar aday, başarı sırasına göre çağrılabilir. Her iki sınavda başarı gösterenler giriş sınavını başarmış sayılır. Bu giriş sınavına katılabilmek için 03.05.2002 tarihli ve 24744 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren; “Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar için Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik” hükümlerine göre “A” Grubu kadrolar için yapılan Kamu Personeli Seçme Sınavında (KPSS), bu yönetmeliğin 31 (e) maddesinde belirtilen tür KPSS taban puanını almak ve KPSS kılavuzunda ve/veya ilanlarda idarece belirtilen şartları taşıması gerekir.
Ayrıca 22/02/2007 tarihli ve 26442 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren; “Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik”in 12. maddesinde; “Bu yönetmeliğin ekinde yer alan norm kadro standartları cetvellerinde kendi alt gruplarında müfettiş ve mali hizmet uzmanı öngörülen kapsama dahil kurum ve kuruluşlar bu unvanlarda personel istihdam edebilirler. Bu şekilde istihdam edilecekler, en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadi ve idari bilimler fakültelerinden veya bunlara denkliği yetkili makamlarca kabul edilen yurt içi ve yurt dışındaki öğretim kurumlarından mezun olanlar arasından yapılacak özel yarışma sınavı sonunda mesleğe müfettiş yardımcısı ya da mali hizmetler uzman yardımcısı olarak alınırlar. En az üç yıl çalışmak ve olumlu sicil almak şartıyla açılacak yeterlik sınavına girme hakkını elde ederler. Yeterlik sınavında başarılı olanlar ilgisine göre müfettiş ya da mali hizmet uzmanı olarak atanırlar” hükmü bulunmaktadır.
05.02.2000 gün ve 23952 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren; “İl Özel İdareleri, Belediyeler ve İl Özel İdareleri ve Belediyelerin Kurdukları Birlik, Müessese ve İşletmeler İle Bunlara Bağlı Döner Sermayeli Kuruluşlardaki Memurların Görevde Yükselme Esaslarına Dair Yönetmelik” müteaddit defalar değişikliğe uğramış, nihai olarak 04.07.2009 gün ve 27278 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren; “Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Ünvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik” ile bu yönetmelik kapsamına giren kamu personelinin liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak, mahalli idarelerde görev yapan Devlet memurlarının görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esasları düzenlenmiştir. Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolar başlıklı 5. maddesinde; “(1) Görevde yükselmeye tabi kadrolar şunlardır:
a) Yönetim hizmetleri grubu;
1) Müdür,
2) Koruma ve güvenlik görevlisi amiri, şef, koruma ve güvenlik şefi, bando şefi
b) Hukuk hizmetleri grubu;
1) Hukuk müşaviri,
c) Bilgi işlem hizmet grubu;
1) Çözümleyici,
ç) Araştırma ve planlama hizmetleri grubu;
1) Uzman,
d) İdari hizmetler grubu;
1) Ayniyat saymanı, muhasebeci, kontrol memuru, eğitmen,
2) Bilgisayar işletmeni, veri hazırlama kontrol işletmeni, veznedar, anbar memuru, ayniyat memuru, belediye trafik memuru, bilet satış memuru, evlendirme memuru, gemi adamı, gişe memuru, memur, mutemet, sayaç memuru, tahsildar, koruma ve güvenlik görevlisi,
3) Şoför.
(2) Unvan değişikliğine tabi kadrolar şunlardır:
a) Sanat tarihçisi, arkeolog, dekoratör, desinatör, ekonomist, ev ekonomisti, fizikçi, grafiker, heykeltraş, hidrobiyolog, hidrolog, istatistikçi, jeofizikçi, jeolog, jeomorfolog, kaptan, kimyager, laborant, matematikçi, mimar, mühendis, paleentolog, pilot, ressam, restoratör, şehir plancısı, teknik ressam, tekniker, teknisyen, topograf, peyzaj mimarı, ölçü ve ayar memuru,
b) Antropolog, bakteriolog, biolog, çocuk gelişimcisi, diş protez teknisyeni, diyetisyen, ebe, fizikoterapist, fizyoterapist, hemşire, odyolog, pedagog, psikolog, radyoterapist, sağlık fizikçisi, sağlık memuru, sağlık teknikeri, sağlık teknisyeni, sosyal çalışmacı, tıbbi teknolog, veteriner hekim, veteriner sağlık teknikeri, veteriner sağlık teknisyeni,
c) Sosyolog, programcı, kütüphaneci, mütercim, tercüman, avukat, imam, kameraman, çocuk eğitimcisi, çocuk eğiticisi, antrenör, fotoğrafçı, dalgıç, balık adam, bandocu, çocuk rehberi ve gözetimcisi” denilmek suretiyle bu yönetmeliğe tabi kadro ve ünvanlar somut olarak belirtilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 36/A-11 maddesinde sayılan kariyer meslek mensupları bu yönetmelik hükümlerine tabi değildir. Belediye müfettişliği de 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 36/A-11 maddesinde yer alan kariyer bir meslektir.
Sonuç olarak; müfettişliğe giriş ve atanma şartlarına ilişkin yukarıda sayılan usul ve esaslara göre; “müfettiş” ünvanına haiz olmayan bir kamu görevlisinin (mevzuata uyarlı olmamakla beraber) “Teftiş Kurulu Müdürü” kadrosunda bile bulunması halinde, “müfettiş” kadrosuna atanması hukuken mümkün değildir. Celal ANNAK Büyükşehir Belediye Müfettişi
03.02.2010 09:53:27